RRETH KRIJUESVE TË FONDEVE DHE FONDIT "Vëllezërit Manaki".
Milton dhe Janaki Manaki ishin regjistruesit e parë filmik në ballkana, fotografë, esnafë, përfaqësues të elitës sociale. Ata hodhën themelet e fotografisë dhe kinematografisë ballkanike, duke filluar veprimtarinë e tyre në fund të shekullit XIX. Dëshmitarë të rrjeteve politike në territorin gjeografike të Maqedonisë në shekullin e XX, vëllezërit Manaki treguan një vizion dhe dimension më të gjerë kulturor në fushën e fotografisë, duke tejkaluar shkallën e punës në studio, për nevojat komerciale të qytetarëve tipike për bashkëkohësit e tyre të biznesit nga esnafi fotografik. Ata u fokusuan në punën e gjithanshme në terren, e cila sot ka një vlerë të paçmueshme për shkak të përfshirjes së fushave të ndryshme të shoqërisë. Veprimtaria e tyre ka qenë objekt i studimeve të shumta në fushën e kulturës, artit dhe historisë në Evropë dhe në botë
Kuptimi i fotografisë sot është i shumëanshëm, si për kulturën dhe historinë, ashtu edhe për shkencat e tjera si dhe për nevojat sociale. Ndryshe nga materialet e shkruara arkivore që flasin drejtpërdrejt për një ngjarje, një fotografi autentike është gjithmonë dëshmitare e asaj që është regjistruar në mënyrë specifike në të. Prej këtu buron edhe rëndësia e tij si burim historik dhe si material arkivorë. Sot pjesa më e madhe e veprës së vëllezërve Manaki ruhet në Arkivin Shtetëror - Njësia Manastir (dokumentacion, negativë, fotografi dhe objekte), ndërsa materialet filmike në Kinematekën e Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Fondi arkivor regjistrohet me emrin: Fondi nr. 580 “VËLLEZËRIT MANAKI” – MANASTIR, 1853-1964. Fondi ka gjithsej 23 kuti, gjashtë prej të cilave përmbajnë dokumentacion nga anëtarët e familjes Manaki (materiale biografike, dokumente personale, korrespondencë, dokumente për veprimtari biznesi me pronat, libra nga veprimtaria fotografike dhe kinematografike e familjes Manaki etj.) . 17 kutitë e mbetura arkivore përmbajnë fotografi të bëra nga vëllezërit Manaki.
Numri i përgjithshëm i fotografive në këtë fond është rreth 10,000 (foto pozitive – kopje në letër). Gjithashtu, fondi numëron rreth 7000 negativë qelqi, shumica e të cilëve kanë përshkrime dhe rreth 3000 filma plan dhe roll. Fondi përmban gjithashtu 49 njësi pajisje fotografike dhe filmike.
Koha që kalon – rritja e vlerës së dëshmitarit të historisë apo vrasësit të saj? (nevoja për të mbrojtur burimin historik)
Materialet arkivore janë vazhdimisht të ekspozuara ndaj ndikimeve të jashtme, pavarësisht se sa të mira janë kushtet për ruajtjen e tyre. Materiali i nënshtrohet proceseve kimike, të cilat ulin cilësinë e tij. Kjo vlen veçanërisht për fotografinë, e cila, për shkak të vetive fizike dhe kimike, kërkon kushte specifike për akomodim dhe ruajtje. Manipulimi i vazhdueshëm fizik i materialit origjinal e rrezikon më tej atë dhe rrit rrezikun e dëmtimit të tij. Po të kemi parasysh faktin se fondi “VËLLEZËRIT MANAKI” është një fond i përdorur shpesh nga studiues nga i gjithë Gadishulli Ballkanik dhe më gjerë, të cilët lejohen ta përdorin me ligj, atëherë rreziqet për këtë fond janë edhe më të mëdha. Për më tepër, mosha e materialit arkivor është një faktor rreziku që duhet marrë seriozisht. E gjithë kjo imponon nevojën e digjitalizimit të gjithë veprës së vëllezërve Manaki dhe mbrojtjes së materialit origjinal arkivor, me vlerë të paçmueshme. Prandaj nga kjo është nevoja për të ndaluar kohën.
QËLLIMI I PROJEKTIT
Qëllimi ynë kryesor është digjiitalizimi i plotë i të gjithë fondit arkivor, duke përfshirë negativët, pozitivet dhe dokumentet origjinale. Digjitalizimi i plotë do të nënkuptojë edhe mbrojtjen e materialit origjinale arkivore. Si produkt i këtij procesi, do të fitohet një kopje digjitale me cilësi të lartë të materialit, e cila mund të përdoret shumë më lehtë, ndërsa materiali origjinal do të ruhet sërish në kuti arkivore të reja moderne, të cilat do të ofrojnë mbrojtje shumë më të mirë. në të ardhmen.
Shkup, 5 tetor 2022