Monografia e Boris Sarafov nga Dr. Nikolla Zhezhov është një nga të fundit në edicionin "Aktivistët maqedonas", e cila ngriti shumë pyetje të pashpjegueshme në lidhje me historinë e lëvizjes revolucionare maqedonase dhe VMRO-së. E vetmja monografi e botuar ndonjëherë nga një autor maqedonas rreth Boris Sarafov është ajo e botuar nga revolucionari Pavel Sha-tev, të cilin ai filloi ta shkruajë në vitin 1944 dhe u ribotua nga Arkivi Shtetëror në gjuhën maqedonase në vitin 2013. "Boris Sarafov" është libri i parë monografik në lidhje me këtë person historik në vendin tonë dhe synon të shpjegojë të gjitha aspektet e jetës dhe veprimta-risë revolucionare të Boris Sarafov, pa paragjykime, duke përdorur shumë burime të pabotua-ra, dokumente të botuara, letërsi të gjerë, material kujtimesh. dhe periodikëve.
Ka pasur shumë polemika në lidhje me personalitetin e Boris Sarafov në të kaluarën për rolin e tij në ngjarjet kryesore në historinë kombëtare të Maqedonisë që nga fillimi i shekullit të 20-të. Duke shtjelluar punën e këtij revolucionari maqedonas deri më tani ka munguar metodologjia shkencore dhe përdorimi i dokumentacionit arkivor, dhe historianët kryesisht janë mbështetur në kujtime dhe monografi të motivuara ideologjikisht.
Në monografi përdoren dokumente të pabotuara për jetën dhe veprimtarinë revolucionare, të cilat janë gjetur gjatë hulumtimeve në Arkivin Shtetëror të Republikës së Maqedonisë së Veriut (ASHRMV), si dhe në Arkivin Qendror Shtetëror (SQSH) në Sofje. Përmes një metode analitike dhe krahasuese, kryesisht në burime të pabotuara, autori përpiqet të shpjegojë shumë ngjarje që lidhen me veprimtarinë revolucionare të Boris Sarafov. Lexuesi do të vërejë se teksti përmban emra të shumtë të revolucionarëve maqedonas nga të gjitha rrymat ideologjike në lëvizjen revolucionare maqedonase, dhe ne përpiqemi të shpjegojmë marrëdhëniet dhe bashkëpunimin e tyre me Boris Sarafov. Me monografia “Boris Sarafov” vërehet se deri më tani ishte e panjohur ose nuk u vu re për këtë personazh përmes punimeve shkencore në histo-riografinë maqedonase. Përmes fakteve dhe argumenteve të bazuara shkencërisht, lexuesit prezantohen me një figurë tjetër domethënëse dhe tabu në historinë kombëtare të Maqedonisë.
Sarafov si anëtar i Shtabit të Kryengritjes së Ilindenit, dhe bashkëluftëtar i Goce Delçevit dhe Gjorce Petrov, revolucioner maqedonas për të cilin kanë shkruar shumica e gazetave të huaja, meriton një vend në kujtesën kolektive të popullit maqedonas.
