Shenjtorët Kirili dhe Metodi, Apostujt tanë të nderuar “Apostujt e Sllovenëve", ndikuan thellë në trashëgiminë tonë kulturore dhe shpirtërore. Krijimi i tyre i alfabetit glagolitik dhe përkthimi i teksteve të shenjta në gjuhën e vjetër sllave janë çelësi për nxitjen e shkrim-leximit, arsimimit dhe unitetit kulturor midis popujve sllovenë.
Kirili dhe Metodi u lindën në Selanik, Maqedoni, si Konstandini dhe Metodi. Misioni Moravian është pjesa më domethënëse e rrugës së tyre të jetës, e cila filloi me kërkesën e princit Moravian Rostislav për të zgjidhur çështjen politike dhe kishtare në vend. Ai kërkoi që t'i dërgoheshin mësues që do të predikonin fjalën e Zotit në një gjuhë të kuptueshme sllave. Misionarët e dërguar ishin Kirili dhe Metodi. Sllavët nuk kishin shkronja, kështu që Kirili duhej të përpilonte një alfabet me 38 shkronja dhe të përkthente librat e nevojshëm në gjuhën sllave. Për të përpiluar këtë alfabet të parë sllav (alfabeti i foljes), për përkthimet e para nga greqishtja në gjuhën sllave, Kirili përdori gjuhën e sllavëve maqedonas nga Selaniku dhe rrethina. Në misionin e Bregalnicës, sipas gojëdhënave, ai pagëzoi 54.000 sllavë. Kirili vdiq në Romë në vitin 869 dhe sot reliket e tij prehen në kishën romake të Shën Klementit. Metodi vdiq në 885 dhe u varros në kryeqytetin e Moravisë, Velegrad.
Në këtë ditë ne festojmë rrënjët tona të pasura historike dhe kulturore dhe kujtojmë iluminizmin dhe mirëkuptimin e ndërsjellë. Festa e Shenjtorëve Kiril dhe Metodi në Maqedoni festohet si festë kombëtare dhe Dita e shkrim-leximit dhe kulturës sllave.
Trashëgimia e shenjtorëve Kiril dhe Metodi të vazhdojë të na frymëzojë dhe të na udhëheqë drejt një të ardhmeje të ndritur e më të ndritur!
Arkivi Shtetëror ka dokumente për disa shkolla të regjistruara që mbajnë emrin e mësuesve dhe edukatorëve të parë sllav Shën. Kirili dhe Metodi