Arkivi Shtetëror i Maqedonisë dje shënoi jubileun – 75 vjet nga themelimi, nën moton „Arkivi Shtetëror – shtyllë e qenies maqedonase“. Institucioni është themeluar në vitin 1951 me dekret të Qeverisë së asaj kohe, ndërsa sot përpara tij qëndron një sfidë e madhe: digjitalizimi i materialeve arkivore.
Drejtori, Dimitar Bogeski, deklaroi se po bëhen analiza për kornizën financiare të procesit, i cili duhet të përfshijë jo vetëm arkivin qendror, por edhe nëntë departamentet rajonale.
„Si projekt pilot, Arkivi tashmë ka bashkëpunim me Qeverinë e Sllovenisë për zhvillimin e një sistemi informativ, ku materialet e digjitalizuara do të jenë të qasshme për komunitetin shkencor dhe qytetarët. Po vjen epoka e dokumenteve elektronike, të cilat duhet të ruhen dhe të mbrohen nga sulmet kibernetike,“ theksoi Bogeski, duke shtuar se mungesa e kuadrit të IT-së po kompensohet me trajnime dhe me përmirësimin e mëtejshëm të njohurive të punonjësve.
„Arkivi krenohet me raritetet e tij – më i vjetri është Ungjilli i Lukës nga shekulli XII, i gjetur në fondin e familjes ohriane Robevci, si dhe dokumentacioni i pasur nga periudha osmane. Kemi dokumente që nuk i kishte as vetë Perandoria Osmane, si Kadilëku i Manastirit (Bitolës), i cili ruhet në vazhdimësi tek ne nga viti 1629 deri në vitin 1912,“ tha drejtori, duke theksuar se origjinalet mbeten në Maqedoni.
Pas katër dekadash në objektin e vjetër, Arkivi, që nga viti 2014, është vendosur në një ndërtesë të re, ku fillimisht pati probleme me rrjedhje uji dhe dëmtim të dokumenteve. Bogeski siguroi se gjendja është përmirësuar ndjeshëm, ndërsa sektori për konservim dhe restaurim është forcuar me kuadro të reja.
Ai shtoi se, për më tepër, në muajin maj do të dërgohet një ekip për trajnim shtesë në Turqi, mbi metodat bashkëkohore të mbrojtjes.
„Institucioni ka gjithashtu një program për sigurimin e dokumenteve që lidhen me Maqedoninë nga arkiva të huaja, në bashkëpunim me Institutin e Historisë Kombëtare dhe Fakultetin Filozofik. Aktualisht po punohet edhe për regjistrimin (inventarizimin) e rreth 3.500 mikrofilmave të sjellë nga vende të tjera, të cilët deri më tani nuk janë përpunuar. Presim të zbulojmë një numër të madh dokumentesh të rëndësishme për shtetin tonë,“ theksoi Bogeski.
Me rastin e jubileut, Arkivi konfirmoi rolin e tij si ruajtës i shtetësisë dhe i kujtesës kolektive, ndërsa të ardhmen e sheh në digjitalizim dhe në teknologjitë moderne.
